De valkjes van Sint-Job zijn geringd

Valken voor iedereen, is een deel van het delen van het monitorings-programma van de populatie slechtvalken door het Koninklijk Belgisch Instituut van Natuurwetenschappen, vanaf de terugkomst van de soort in België in 1994, voor het grote publiek.

Dit studie- en observatieprogramma heeft tot doel de evolutie van de populatie te volgen en te begrijpen om tijdig alarm te kunnen slaan als er ooit een nieuwe dreiging (opnieuw ...) de hemel van de slechtvalken verduistert. Een bedreiging zou het project van (onechte) sterilisatie van stadsduiven kunnen zijn dat momenteel in Brussel en de rest van België ter discussie staat. We zullen er nog een keer over praten!

Het programma steunt op een netwerk van ervaren medewerkers die in heel België broedparen inventariseren, de typologie van nestplaatsen beschrijven, het aantal kuikens tellen en, indien mogelijk, ringen. Vooral het ringen is bijzonder interessant, het maakt completere analyses mogelijk.

Het ringen bestaat uit het plaatsen van een onverslijtbare metalen ring rond de poot van een vogel, gegraveerd met een unieke code en het adres van de verantwoordelijke wetenschappelijke instelling. De vogel wordt daarom individueel geïdentificeerd. De ring functioneert dus als een paspoort of het kenteken van een auto (niet erg romantisch dus!).

Als hij dan opnieuw wordt waargenomen, gevangen of uiteindelijk dood terug gevonden wordt, is het mogelijk zijn route terug te volgen, zijn levensgeschiedenis te kennen. Migratiestrategieën kunnen worden gedetermineerd. De relatie tussen omgeving en koppel worden geëvalueerd. Doodsoorzaken, overlevingskans, trouw van de partners, levensduur… zijn allemaal parameters die kunnen worden waargenomen, geanalyseerd, berekend. Het meest interessante is dat de gemaakte observaties van plaats tot plaats, van regio tot regio, van jaar tot jaar kunnen worden vergeleken om de evolutie van de valkenpopulatie te observeren in functie van verschillende elementen zoals de evolutie van landbouwpraktijken, wetgeving en beleid rond pesticiden en jacht, verstedelijking en zelfs de opwarming van onze planeet.

In het kader van specifieke programma's, zoals het programma dat in België loopt rond slechtvalken, kan het nuttig zijn om een tweede ring te plaatsen, uiteraard op het andere been. Deze ring is gekleurd en gegraveerd met een zeer korte code die er dus met grote tekens op staat. Waarom? Om de code vanop afstand te kunnen lezen en de slechtvalken vanop afstand te kunnen volgen, door ze observeren met een telescoop. Of met een camera zoals bij "Valken voor iedereen"!

Ringen biedt nog andere mogelijkheden, indirect aan deze. Wanneer we de valkjes ringen kunnen we ze tegelijk wegen en meten! Door het gewicht te vergelijken met de lengte van de vleugel kunnen we bepalen of het om een mannetje of een vrouwtje gaat. En wanneer het nest niet met de camera gevolgd wordt, kunnen we aan de hand van deze metingen ook hun leeftijd bepalen en afleiden wanneer de eieren gelegd zijn om het begin van het legsel te bepalen. Kijk, nog een belangrijke parameter wanneer we de evolutie van een soort, en meer in het algemeen de evolutie van onze omgeving, willen bestuderen.

De verzamelde metingen hebben uitgewezen dat het nest in de Sint-Jobkerk dit jaar 2 mannetjes en 2 vrouwtjes telt. Beide vrouwtjes werden gemarkeerd met zwarte ringen gegraveerd met de codes ATJ en ATK. Ze wogen respectievelijk 810 g en 787 g. Voor de mannetjes zijn de codes ATL en ATP, respectievelijk 572 g en 617 g.

De bijgevoegde video illustreert het ringen. Per valk duurt dit enkele minuten. Het gaat erom zo efficiënt en zo snel mogelijk te zijn om de jongeren zo snel mogelijk terug in hun nest te plaatsen. Valkouders herkennen, net als alle vogelouders, hun jongen niet aan de geur. Hantering door mensen is dus geen probleem. In tegenstelling tot zoogdierouders zoals konijnen, hazen, herten, bij wie het risico van het verlaten van een jong zeer groot is vanaf het moment dat het door mensen is aangeraakt.

Het slechtvalkenkoppel van Ukkel nestelt sinds 2015 in de toren van de Sint-Jobkerk. Ze hebben – dit jaar bijgeteld – al 25 valkjes grootgebracht, 9 vrouwtjes en 16 mannetjes.

Top