Groot probleem in Schaarbeek Helmet

In het voorjaar van 2018 signaleerde een omwonende van de Heilige-Familiekerk in Helmet de aanwezigheid van een koppel slechtvalken op het gebouw. Meerdere observaties ter plaatse hebben dit gegeven bevestigd: een volwassen koppel, waarvan het vrouwtje geringd is, is daar present. Maar geen valkjes te bekennen.

Daarom is er dit voorjaar contact opgenomen met de Kerkfabriek om een bezoek aan de klokkentoren te organiseren. We worden verwelkomd met vriendelijkheid en enthousiasme. Op de top van de toren, op een verdiep waar het open en winderig is, broedt een slechtvalk vrouwtje op drie eieren. Altijd prachtig om te zien! Het nest, onzichtbaar vanaf de buitenkant van het gebouw, is een kommetje geschraapt in het substraat: gedroogde duivenpoep. De oudste uitwerpselen zijn waarschijnlijk afkomstig van duiven die Napoleon nog hebben gekend!

Verschillende waarnemingen vanop het voorplein hebben de afgelopen weken toegestaan ​​om het slechtvalkenpaar te observeren. Afgelopen week werd zelf het krijsen van jonge valkjes gehoord – op een afstand van bijna 200 meter!

Een afspraak werd daarom genomen om gisteren het nest te gaan bekijken en de kuikens te gaan ringen. Elke ring-operatie wordt goed voorbereid maar blijft toch een delicate zaak. Wat we nu te zien kregen is echter nooit gezien in die 24-jaar van opvolging!

Aangekomen op het verdiep waar het nest zich bevindt, zijn er inderdaad jonge valkjes aanwezig. Het zijn er twee. Mooi! Maar vlak voor hen ligt een kadaver van een slechtvalk. Een volwassen mannetje. Zijn hals is opgevreten alsook een deel van zijn rug! Hij moet 4-5 dagen eerder zijn gestorven. Links van de valkjes, op de drempel van een van de ramen, ligt het kadaver van een volwassen slechtvalk vrouwtje. Haar lichaam intact, kennelijk is ze al 2-3 dagen dood. Ze is geringd: ze is een valk geboren in Sint-Niklaas (West-Vlaanderen) in april 2015. Tussen de twee lijken liggen ook de resten van een derde valkje. Enkel de poten en nog enkele typische pluimen zijn zichtbaar. Wat een slachting! Eén van de twee valkjes werd gevangen. Het is een vrouwtje. Ze ziet er gezond uit, haar gewicht is 884g. Het andere valkje vliegt uit, onhandig. Hij landt in de kruin van een boom, in het midden van een huizenblok.

 Er is geen twijfel mogelijk, het zijn hun ouders die daar dood liggen! Het geringde dode vrouwtje is dezelfde als die dat waargenomen werd in mei 2018. Een buurman bevestigt dat er al meerdere dagen geen valken in en uit de toren zijn gevlogen. Tijdens onze aanwezigheid ter plaatse, meer dan een uur, wordt er geen enkele voedselbrengende valk gezien. Geen alarmroep. Alles is vreemd kalm. De twee valkjes zijn in leven gebleven door hun broertje of zusje op te eten en daarna hun vader.

Wat is er gebeurd? Het is zeker nog te vroeg om dat al te zeggen. Röntgenfoto's van de kadavers tonen geen kogels die erop zouden wijzen dat ze neergeschoten zijn. Vergiftiging is daarom a priori het meest waarschijnlijk. De kadavers zijn nu bevroren voor autopsie en ecotoxicologische analyses.

Maar nu hebben eerst de twee valkjes al onze aandacht nodig, en snel! Nog een paar dagen en dan vliegen ze normaal uit. Een valkje dat in deze uiterst delicate periode - maar ook tijdens de weken na het uitvliegen - niet door de goede zorgen van zijn ouders wordt omringd, heeft geen kans om te overleven. De ouders stimuleren hen te vliegen, geven ze nog eten terwijl ze aan het leren zijn om zelf te jagen, beschermen ze tegen aanvallen van zwarte kraaien die niet zullen aarzelen hen aan te vallen.

 De oplossing is eenvoudig! Ze onder adoptie brengen! Slechtvalken weten niet hoe ze moeten tellen. Een extra valkje zal hen niet storen. Let wel: de leeftijd van het valkje moet gelijkaardig zijn aan dat van de valkjes van zijn toekomstig pleeggezin. En dat is het geval in het nest van Sint-Pieters-Woluwe! Administratief groen licht. Het valkje is boven op het balkon van de toren van het gemeentehuis afgezet. Wordt vervolgd!

 

 

Foto 1:  het kadaver van het volwassen slechtvalk mannetje van Helmet, de hals is opgegeten alsook een deel van de rug. (Foto DV)

Foto 2: het kadaver  van de volwassen slechtvalk vrouwtje van Helmet, intact. (Foto DV)

Foto 3: het vrouwelijk slechtvalk -weesje van Helmet staat op het punt uit te vliegen. (Foto DV)

Foto 4: het vrouwelijk slechtvalk -weesje van Helmet gevangen door het ringgende team...

Foto 5: ... en losgelaten op het balkon op de top van de toren van het stadhuis van Sint-Pieters-Woluwe, in de buurt van het nest van het pleeggezin.

Top