Het enige jonge valkje in de kathedraal

‘s Ochtends op 12 april horen we de eerste sjilp uit de kathedraal. Achtenveertig uur later wordt een eerste valk uitgebroed. Het dons is nog steeds nat, maar het kuiken laat zich kort bewonderen. Dit is het vijftiende jaar op rij dat een paar slechtvalken nestelen in het hart van Brussel, op de top van de noordelijke toren van de Sint-Michiels en Sint-Goedele kathedraal.

Het eerste, maar voor 2018 ook het enige valkje  in de kathedraal. Sindsdien zijn er geen kuikens meer uit het ei gekomen. Eén kuiken is bijna tot wasdom gekomen, maar stierf kort voor het uitkomen terwijl het nog steeds in het ei zat. Hoe komt dat? Het is onmogelijk om het met zekerheid te zeggen, maar er kunnen twee hypothesen worden geformuleerd. Ofwel was hij gewoon niet levensvatbaar en had hij niet voldoende kracht om uit zijn ei te komen. Het kan ook een ongelukje geweest zijn: tijdens het broedproces kan de schaal enigszins zijn ingedrukt door een beweging van een van de ouders. De schaal van het geplette gebied brokkelt dan af – denk aan een hardgekookte ei dat je een tik geef met je lepel. Maar net als bij het voorbeeld met het hardgekookte ei vallen de stukjes schaal niet af; ze blijven op het membraan hangen. Dit is wat we meerdere keren lijken te zien  op de videoclips. Waarom komt de valk in zulke omstandigheden niet uit het ei ? Het kuiken duwt zich af tegen de schaal om er zo de grootst mogelijke kracht op uit te oefenen en uit het ei te breken. Wanneer de schaal verbrokkeld is, kan het valkje zich moeilijker schrap zetten, waardoor het breken van de schaal heel wat complexer wordt.

In dergelijke omstandigheden helpen volwassenen valken een kuiken nooit om uit het ei te komen. Het kuiken moet dit alleen doen. Waarom? Waarschijnlijk om de natuurlijke selectie zijn gang te laten gaan. Pogingen ondernemen om een valk te redden die niet in staat is om alleen uit zijn schaal te kruipen zou niet logisch zijn: dit falen om zelf uit het ei te kruipen zou erop kunnen wijzen dat het valkje zwak is en geringe overlevingskansen heeft. Dit is natuurlijk een hypothese, maar een die vaak geverifieerd wordt – ook bij gekweekte vogels.

Een ei waarvan de schaal gedeeltelijk is ingedrukt: we zagen het al tijdens het broedseizoen van 2016. De vrouwelijke Slechtvalk verwijderde het ei uit het nest. Dit jaar zien we hetzelfde! Ongelooflijk gedrag, maar opnieuw logisch. Het is duidelijk dat het vrouwtje zich realiseert dat de valk in het ei is gestorven. Ze weet aan de ene kant dat er geen kans is dat het uitkomt (uiteraard ...) maar bovenal beseft ze dat wanneer het ei in het nest blijft liggen, het waarschijnlijk een bron van infectie wordt. Het moet daarom uit het nest worden verwijdert, net als overgebleven prooi.

Er blijven twee eieren over, die geen tekenen van beschadigde schalen of vroege uitkomst vertonen. Ze zijn ofwel niet bevrucht ofwel afgestorven tijdens incubatie. En ze werden niet weggenomen door het vrouwtje! De twee eieren vormen alleszins geen risico wat betreft infectie. Hoopt het vrouwtje nog steeds dat ze zullen uitkomen? Waarschijnlijk wel.

Een enkel kuiken uit een nest van 5 eieren, het is niet veel natuurlijk. Maar het is de natuur. Bedenk je dat we wilde vogels aan het observeren zijn!

Top