Het ringen van het jonge valkje in de kathedraal

Wat is het (wetenschappelijke) ringen van vogels? Het is het markeren van een vogel met een ring, gegraveerd met een unieke code om het individueel te kunnen herkennen. En waaromzouden we hem individueel willen herkennen? Om Informatie te verzamelen over de bewegingen, levensduur, het gedrag van een individu, het gedrag van verschillende individuen, om zo echte 'levensverhalen' te verzamelen die vervolgens kunnen worden geëxtrapoleerd naar de populatie van de bestudeerde soort. Met andere woorden, ringen maakt het mogelijk om vrij concrete informatie te vergaren over de levens van individuele Slechtvalken.

Vaak wordt gedacht dat ringen slechts een hulpmiddel is om migratiepatronen te bestuderen. Een vraag die vaak terugkomt is deze: migratiepatronen zijn algemeen bekend, waarom ringen jullie vogels dan nog steeds in 2018? Simpel! Allereerst omdat de migratie van vogels een gedrag is dat voortdurend evolueert. Wat vijftig jaar geleden of zelfs tien jaar geleden gold, geldt vandaag misschien niet meer. Vogels passen zich zoveel mogelijk aan aan veranderende levensomstandigheden op de planeet. Meestal in navolging van menselijk toedoen. Dit werkt in beide richtingen! De vernietiging van een moerassig gebied dwingt de vogels van koers te veranderen. Daartegenover staat dat de creatie van een kunstmatig meer een nieuwe ruststop kan bieden, of zelfs een nieuw overwinteringsgebied. Daarnaast geeft ringen ons veel andere informatie over het gedrag van wilde vogels. Om het voorbeeld van het koppel in de kathedraal te nemen, laat het feit dat beide partners een ring hebben ons toe om, met verbazing maar zekerheid, te observeren dat moeder en zoon zich met groot succes kunnen reproduceren. Het is dankzij het ringen dat we de recordleeftijd van het vrouwtje kunnen bepalen. De typische verspreidingsstrategie van Slechtvalken kan zoo ok worden vergeleken: mannetjes maken een nest dicht bij de plek waar ze zelf uit het ei kwamen, terwijl vrouwtjes honderden kilometers kunnen rondzwerven. Een beetje abstracter is de studie van hun demografie. Door jaar na jaar, voor valk na valk, observatiegegevens, herobservatiegegevens en eventuele sterftegevallen van alle geringde exemplaren samen te brengen, is het mogelijk om de jaarlijkse overlevingsgraad te berekenen. Dat is het percentage valken dat het jaar heeft overleefd. Het vaststellen van dit cijfer is erg belangrijk omdat het, indien nodig, op tijd teken kan geven van een  nieuwe dreiging naar de soort. Ten slotte geeft de ontdekking van gestorven geringde vogels, informatie over de oorzaken van hun overlijden. De compilatie, ook jaar na jaar, van al deze gegevens, maakt het nog steeds mogelijk om de evolutie van de bedreigingen te volgen en te evalueren of de geïmplementeerde beveiligingsmaatregelen effectief zijn. De ontdekking van valken gedood door stropers is zo vandaag zeer uitzonderlijk in België. Goed nieuws!

Natuurlijk kan deze wetenschappelijke activiteit alleen in een zeer strikt kader worden uitgevoerd. Als ringer moet je een stage van minstens twee jaar afronden en minstens een theoretisch en praktisch examen afleggen, voordat je wordt erkend als medewerker-ringer van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen. Vervolgens word je geautoriseerd om wilde vogels te ringen.

Op 6 mei werd het jonge valkje van de kathedraal geringd. Waarom vandaag? Omdat de valk 3 nu weken oud is, wat overeenkomt met de ideale leeftijd om de ringen perfect te positioneren en het geslacht te bepalen. Vanaf ongeveer 3 weken oud kunnen we mannelijke en vrouwelijke Slechtvalken al differentiëren op vlak van grootte en gewicht. De valk van de kathedraal weegt 617 g. Het is daarom een mannetje, zonder enige twijfel. Een vrouwtje had ongeveer 850 g moeten wegen. Een enorm verschil!

Om een meer precieze observatie mogelijk te maken werd de metalen ring, die gegraveerd is met een unieke code van 7 tekens en het ingekorte adres van het Instituut, aangevuld met een tweede ring; eentje uit wit plastic. De witte ring zit aan zijn linkerpoot en is gegraveerd met een code van 3 karakters (N / 1) zodat we het valkje makkelijker kunnen identificeren met de telescoop - of via een camera - wanneer deze het grondgebied van de kathedraal verlaat.

Top