Update over de situatie aan de Sint-Michiels en Sint-Goedelekathedraal

De situatie in het centrum van Brussel is nu duidelijk: de slechtvalken zullen dit voorjaar niet nestelen in de kathedraal. Bij een bezoek aan de noordelijke toren ontdekte we dat het perfect gevormde kommetje in het substraat van het nest, dat we in april waargenomen hadden, in alle richtingen vertrapt was. En dat er geen eieren waren.

Dat wisten we eigenlijk al. Onze regelmatige observaties van op de grond suggereerden dat de slechtvalken niet aan het broeden waren. Toch zijn ze aanwezig! Drie valken worden op heel regelmatige basis op het gebouw gezien. Dit zijn dezelfde valken van begin april: een mannetje uitgebroed en geringd op het Sint Guido Collegiaal in Anderlecht in het voorjaar van 2017, een vrouwtje uitgebroed en geringd in Duitsland 2016, en een hybride vrouwtje ontsnapt uit gevangenschap en eerder al waargenomen in het voorjaar van 2018 aan de kathedraal maar ook aan de basiliek van Koekelberg. Wel zeer verrassend: deze drie vogels lijken het goed met elkaar te kunnen vinden. Desalniettemin zijn slechtvalken zeer territoriale dieren. Fatale gevechten tussen vrouwelijke valken worden bijna elk jaar in België waargenomen.

Een paar keer tijdens de afgelopen maand is er een paring waargenomen tussen het mannetje van Anderlecht en het Duitse vrouwtje. Nooit met het hybride vrouwtje. Ze zet zich dan heel hoog op een waterspuwer. Horzintaal. Het mannetje komt dan snel aangevlogen en landt direct op haar rug! Zij tilt haar staart omhoog, hij laat zijn staart zakken, zodat hun cloaca’s elkaar raken en de bevruchting kan plaats vinden. Een duidelijk teken om het nestelen aan te kondigen! En toch.

Waarom hebben de slechtvalken aan de kathedraal dit voorjaar geen broedsel? Twee hypotheses. De eerste is dat de beide partners elkaar nog niet zo goed kennen. Inderdaad, slechtvalken zijn trouwe koppels, hoewel enkele gevallen van scheiding gekend zijn. Ze broeden om de beurt, geven de valkjes eten, gaan regelmatig samen op jacht – de één duidelijk de prooi achtervolgend, de ander een verrassingsaanval uitvoerend, verdedigen hun territorium het hele jaar rond. Beide vogels zijn volledig op elkaar afgestemd. De communicatie moet perfect zijn. Volgens onze beschikbare informatie hebben ze elkaar voor het eerst ontmoet begin maart aan de kathedraal. Misschien een beetje te kort om een paar weken later te broeden? Hoogst waarschijnlijk.

De tweede hypothese is die van het ontwrichtende element: het hybride vrouwtje. Slechtvalken zijn monogaam. Het zit niet in hun genen om een triootje te sluiten. Aan de andere kant moet dit hybride vrouwtje -vrucht van een kunstmatige bevruchting- zeer waarschijnlijk verontrustend zijn voor het zuivere "paar". Ze is groter dan normaal, heeft een voor een slechtvalk ongebruikelijk verenkleed en stoot waarschijnlijk ook andere geluiden uit. We zouden kunnen zeggen dat ze haar ‘tolereren’ - wat uitzonderlijk is – maar dat je op die manier ook nog moet nestelen, dat is een stap te ver.

Men zou zelfs een derde hypothese kunnen stellen: de combinatie van de twee vorige. Recente unie + storend element = trop c’est trop! Te veel is te veel!

Bij moraliteit, de slechtvalken hebben de kathedraal van Sint-Michiel en Sint Goedele niet verlaten! Ze zijn er. Ze hebben het nest zeer goed gezien. Ze hebben de beste zitplaatsen geïdentificeerd en profiteren ervan. Ze kennen de schuilplaatsen waar ze hun prooien kunnen stockeren voor slechte weersdagen. Permanent vliegen ze over het centrum van Brussel, landen op de top van de toren van het stadhuis op de Grote Markt. Geen twijfel mogelijk: zij hebben zich het hart van Brussel toegeëigend!

Kom ze in het echt bekijken vanuit een tijdelijke observatiepost die we elke woensdag en zaterdag van 12 tot 18 uur organiseren tot eind mei. Met een beetje geduld is het mogelijk om ze te observeren met de telescoop en zelfs om ze te fotograferen met je smartphone! Stel in elk geval al je vragen en haal je poster "Valken voor Iedereen 2019"!

 

Foto 1 Het nieuwe paar van de kathedraal op het kruis van de windhaan (foto Thibaut Van Tomme).

Foto 2 Het nieuwe Duitse vrouwtje op het balkon van het nest (foto DV).

Foto 3 De tijdelijke observatiepost wordt elke woensdag en zaterdag in mei georganiseerd van 12.00 tot 18.00 uur (foto DV).

Top